Nikt nie lubi podatków!

Ale to nie zmienia faktu, ze podatki sa potrzebne i pomagaja korygowac mechanizmy rynku tam gdzie te nie uwzględniaja kosztow – spolecznych czy srodowiskowych – generowanych przy okazji sprzedazy niektorych dobr.

Najnowsze zdjęcia pożarów buszu w Australii spowodowały wysyp artykułów na temat konsekwencji zmian klimatu, które nas czekają jeśli nie zmienimy dotychczasowego modelu funkcjonowania gospodarki, wszechobecnego podejścia do konsumpcji oraz wreszcie stylu życia.

merlin_164266401_a35a2d0a-0a32-4613-b2fd-4b152d464f11-superjumbo

W ślad za tymi pierwszymi pojawiły się niemal równolegle analizy – w tym polskie tłumaczenia źródeł anglojęzycznych – tego jakie skutki społeczne i psychologiczne zmiana klimatu wywołuje i dlaczego mamy tak znaczny kłopot ze zmianą naszych przyzwyczajeń. Aby zrezygnować z utartej codziennej rutyny, podjąć niekiedy istotne decyzje o zmianie większość osób potrzebuje silnego bodźca. Najskuteczniejszym jak wiadomo powodem do zmian bywają finanse, w tym koszty transportu oraz energii, które ponosimy codziennie.

Wśród rozwiązań, które wydają się najprostsze i najbardziej powiązane z rzeczywistym źródłem problemu na czołowe miejsce wysuwa się podatek węglowy, za którego wprowadzaniem opowiadają się liczni ekonomiści, w tym laureaci nagrody Nobla. Wskazują na istotne korzyści w postaci znacznego ograniczenia rzeczywistej emisji CO2 oraz korzyści pośrednie w postaci stymulacji przekształceń w kierunku pożądanej gospodarki o niskiej emisji. Naukowcy, w liczbie 3300 podpisali list opublikowany w styczniu 2019 roku popierający wprowadzenie tego rozwiązania. Piszą w nim między innymi:

“Globalna zmiana klimatu jest poważnym problemem, który woła o natychmiastową narodową akcję. Idąc w ślad za zdrowymi zasadami ekonomii, jesteśmy zgodni rekomendując następującą politykę:

  1. Podatek węglowy oferuje najbardziej efektywny kosztowo mechanizm zmniejszenia emisji węgla w skali i z szybkością która jest niezbędna. Korygując dobrze znaną ułomność rynku, podatek węglowy wysyła silny sygnał cenowy który powstrzymuje niewidzialną rękę rynku aby sterować aktorów ekonomicznych w kierunku nisko-emisyjnej przyszłości (…)”

W Polsce takie rozwiązanie funkcjonuje i to od dłuższego czasu. Jego wysokość jest jednak w naszym kraju bardzo niska – około 1% typowej wysokości podatku węglowego – oraz podatek nie jest motywowany ekologicznie ani neutralny fiskalnie. Podatek taki winien dotyczyć wszystkich paliw kopalnych, nie tylko węgla ale również produktów pochodzących z ropy naftowej oraz gazu ziemnego.

Pomimo pozytywnej opinii , próby podjęcia dyskusji na ten temat natychmiast budzą liczne dyskusje wśród obywateli, którzy zmuszeni byliby do zmiany swoich przyzwyczajeń. Boimy się że konsekwencje wprowadzenia takiego podatku uderzą najmocniej w najuboższych. We Francji próby wprowadzenia wyższych cen paliw doprowadziły do znanych strajków tzw. żółtych kamizelek.

Niemniej jednak jeśli chcemy zacząć poważnie rozmawiać o mitygacji klimatycznej i uniknąć większości negatywnych skutków zmian klimatu – takich jak zagrożenie życia ludzi i zwierząt, utrata mienia, migracje, a co za tym idzie walki czy też wojny o terytorium i choćby dostęp do wody pitnej – jest to najprostsze i jedyne słuszne rozwiązanie, które należy wprowadzić od zaraz. Przy czym owo ‘od zaraz’ winno oczywiście oznaczać rozwiązanie wdrażane w kolejnych etapach z wykorzystaniem dodatkowych pieniędzy pozyskanych z wprowadzonego podatku na starania zmierzające w kierunku przekształceń – przede wszystkim infrastruktury w kierunku umożliwienia normalnego funkcjonowania miast i osiedli oraz ich mieszkańców i zlokalizowanych tam firm. 

W tej chwili podatek węglowy obowiązuje w różnej formie w 27 krajach świata (w tym w naszym kraju – choć w formie bardzo zredukowanej). W tej grupie znajdują się również między innymi najwięksi producenci CO2 tacy jak Chiny czy Indie. Forma implementacji tego zobowiązania bywa różna. Pozytywnego przykładu dostarcza Kolumbia Brytyjska, gdzie przychód uzyskany z podatku jest wykorzystywany dla zredukowania jego potencjalnego negatywnego wpływu społecznejgo. Ponad bilion dolarów pobierany corocznie wraca z powrotem do indywidualnych gospodarstw i firm za pomocą różnych mechanizmów. Rodziny o niskich dochodach i małe firmy mogą skorzystać z obniżonej stawki podatku. Jednorazowa dywidenda została również rozdystrybuowana wśród wszystkich mieszkańców kraju – co miało istotny wpływ na dochody najuboższych. W efekcie wprowadzenia podatku nastąpiło ponadto przesunięcie miejsc pracy z sektora energetycznego do innych usługowych działów gospodarki.

Pozytywów takiego rozwiązania jest mnóstwo. Prosta zależność pomiędzy spalaniem paliw kopalnych a kosztami środowiskowymi jakie takie działanie wywołuje stałaby się nareszcie odczuwalna. Ci którzy je generują musieliby za nie zapłacić. Podniesienie cen każdego rodzaju paliwa nieodnawialnego zmusiłoby ludzi do zmiany zachowań. W tej chwili każdego stać na samochód i np. na mieszkanie pod miastem. Każdego stać na opalanie węglem. To jest bardzo szkodliwe dla środowiska i w konsekwencji dla naszego zdrowia a niekiedy również życia. Ogromna ilość aut truje atmosferę, brak możliwości korzystania z nich spowodowałby, że władze musiałyby inwestować w inne formy transportu po to aby gospodarka mogła działać, a ludzie dotrzeć do pracy. Z drugiej strony bardziej skoncentrowane miasta umożliwiałyby obsługę transportem publicznym. Podobnie podróże samolotem powinny stać się dobrem absolutnie luksusowym. Wzrost cen produktów importowanych z daleka ograniczyłby idiotyczną konsumpcję. Zamiast jeść lokalne warzywa importujemy je z odległych miejsc. Itd, itd. Cała masa zachowań konsumenckich uległaby zmianie. Konieczność inwestowania w źródła energii odnawialnej stałaby się automatycznie bardziej paląca. Wybór mamy dość prosty – biznes jak zwykle i jego konsekwencje albo podjęcie prostych, rekomendowanych przez najlepszych światowych ekonomistów działań.

One thought on “Nikt nie lubi podatków!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s